Info Hooggevoeligheid

Mannaz vzw

Linken tussen hoogbegaafd - hoogsensitief en ADD en ADHD

Het volgende artikel willen wij graag met u delen.
Bron: http://mens-en-gezondheid.infoyo.nl/kinderen/19859-hsp-en-kinderen.html

 

Hoog sensitieve kinderen  cq Vowassenen.

  • Hoog sensitieve kinderen nemen veel waar.
  • Ze herkennen de kleinste veranderingen en details .
  • Zowel thuis als op school observeren ze voortdurend.
  • Om goed te kunnen zien wat er gebeurt nemen ze meestal niet direct actief deel aan een situatie,
  • ze staan liever eerst op enige afstand toe te kijken.
  • Ook in situaties met sociale interactie zijn ze oplettend.
  • Ze weten bijvoorbeeld precies te benoemen wat er in een bepaalde situatie gebeurd is, ook als dat inmiddels lang geleden is.
  • Op school observeren hoog sensitieve kinderen bijvoorbeeld nauwkeurig welke kinderen de neiging hebben om fel te reageren.
  • Ze weten vervolgens precies wat ze bij deze kinderen beter kunnen laten, om niet zelf met die felle reactie geconfronteerd te worden.
  • Ze denken diep na over oorzaak en gevolg.
  • Veel opmerken en diep reflecteren

 

Diversen begrippen .

  • Twee aspecten kenmerkend voor een hoog sensitief kind:de neiging veel op te merken en diep te reflecteren alvorens te handelen .
  • Door de combinatie van beide aspecten kan een hoog sensitief kind angstig lijken.
  • Hoog sensitieve kinderen voelen zich het meest op hun gemak bij volwassenen, die voortdurend rustig en oprecht met hen omgaan.
  • Dus niet te veel nadruk leggen op dat wat niet goed gaat "Zit nou toch eindelijk eens stil , Doe eens normaal , Je werk is niet netjes genoeg , dan zal een hoog sensitief kind zich onvoldoende veilig bij je voelen.


Emotionele beleving.

  • Hoog sensitieve kinderen lijken een sterke emotionele beleving te koppelen aan de dingen die ze opmerken.
  • Ze zoeken indrukken op en halen deze diep naar binnen, door ze tot een onderdeel van hun innerlijke beleving te maken.
  • Maar te veel indrukken achter elkaar, of een te heftige indruk ineens, kan tot uitputting leiden.
  • Het kind raakt zo vol, dat het minder goed gaat functioneren.
  • Er ontstaat, wat Elaine Aron noemt, 'overprikkeling'.
  • Dat kan zich uiten in teruggetrokken of juist heel druk gedrag, woede -aanvallen, hangerigheid, op zichzelf willen zijn, huilen, boosheid of concentratieproblemen.


De kenmerken van hoog Sensitiviteit.

Hoog sensitiviteit brengt vaak emotionele gevolgen, en zeker overprikkeling.  Daardoor ontstaat de indruk dat problemen rondom hoog sensitiviteit - vooral te maken hebben met 'te open staan' , voor indrukken en daardoor snel overprikkeld raken.

In de praktijk merkt men vaak, dat hoog sensitiviteit meer is dan dat.

  • Snel schrikken
  • last hebben van kleren die kriebelen, naden in sokken of kledingmerkjes tegen de huid
  • niet houden van verrassingen
  • meer leren van een vriendelijke terechtwijzing dan van strenge straf
  • lijkt gedachten te kunnen lezen
  • moeilijke woorden gebruiken voor de leeftijd
  • elk vreemd geurtje ruiken
  • een scherpzinnig gevoel voor humor hebben
  • zeer intuïtief lijken
  • moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag
  • moeite hebben met grote veranderingen
  • wil zich verkleden als de kleren nat of zanderig zijn geworden
  • veel vragen stellen
  • perfectionistisch zijn
  • oog hebben voor het verdriet van anderen
  • van rustige spelletjes houden
  • diepzinnige, beschouwende vragen stellen
  • zeer gevoelig zijn voor pijn
  • slecht kunnen tegen een luidruchtige omgeving
  • oog hebben voor detail , iets dat van plaats is veranderd, een verandering in iemand uiterlijk,
  • eerst kijken of het veilig is alvorens ergens in te klimmen
  • het best presteren wanneer er geen vreemden bij zijn.
  • de dingen intensief beleven.


Daarbij dient opgemerkt te worden dat kinderen met een gedragsstoornis (zoals ADHD, ADD, PDD - nos) vaak een beeld vertonen, waarin zeker twee tot vijf van de zojuist genoemde kenmerken waar zijn.
Ouders, en ook leerkrachten, dienen zich te realiseren dat dit niet betekent dat de diagnose betreffende de gedragsstoornis onjuist is,dus dat het kind hoog sensitief zou zijn in plaats van ADHD (of PDD-nos, of.. te hebben.)

Zowel gedragsstoornissen als hoog sensitiviteit zijn slechts te diagnosticeren naar aanleiding van het complete beeld dat een kind laat zien,in zijn of haar gedrag, en niet naar aanleiding van enkele losse kenmerken.

Een kind met ADHD bijvoorbeeld zal kunnen scoren op de punten:
'last hebben van kleren die kriebelen', 'elk vreemd geurtje ruiken', zeer intuïtief lijken',
'moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag' en 'de dingen intensief beleven'


Een kind met PDD-nos zal kunnen scoren op: 'snel schrikken', 'last hebben van kleren die kriebelen', 'niet houden van verrassingen', 'elk vreemd geurtje ruiken', 'moeilijk in slaap te krijgen na een opwindende dag', 'moeite hebben met grote veranderingen', 'zeer gevoelig zijn voor pijn' en
'slecht kunnen tegen een luidruchtige omgeving' -


Sensitiviteit in relatie tot stoornissen...
- lichamelijk: het fysieke lichaam, inclusief de zintuigen
- emotioneel: gevoelens, omgang met anderen
- mentaal: denken, leren, informatieverwerking
- spiritueel: besef van een zingevende context, eventueel vallend buiten de grenzen van het direct waarneembare.

Bij hoog sensitieve kinderen herkennen we kenmerken uit alle vier categorieën.
De kenmerken staan in relatie tot elkaar en hebben dus vooral betekenis in hun onderlinge samenhang.
Daarmee ontstaat een beeld van hoog sensitiviteit, dat in een kind herkenbaar moet zijn.
Voldoen aan slechts enkele kenmerken is dus waarschijnlijk niet genoeg om te kunnen spreken van hoog sensitiviteit.

Kenmerken op lichamelijk gebied:
- veel zien, kleine veranderingen waarnemen
- graag 'langs de kant' staan om te observeren
- scherp horen, bijvoorbeeld geluiden snel ,hard  noemen
- geïrriteerd zijn door kleine ongemakken,

Kenmerken op emotioneel gebied:
- aanvoelen van stemmingen en emoties
- zich snel zorgen maken
- toetrekken naar kinderen die enigszins buiten, de groep  vallen
- behoefte hebben aan een rustige omgeving met niet te veel mensen
- moeite hebben met veranderende omstandigheden
- de kwetsbaarheid van anderen zien en begrijpen
- tijd nodig hebben om aan een nieuwe situatie of omgeving te wennen
- inlevingsvermogen, zich goed kunnen verplaatsen in de gevoelens van anderen
- niet van verrassingen houden
- op jonge leeftijd al in staat zijn tot zelfreflectie
- niet in het middelpunt van de belangstelling willen staan

Kenmerken op mentaal gebied:
- een goed geheugen hebben
- voor de leeftijd over een grote woordenschat beschikken
- snel van de ene gedachte naar de andere associëren
- diepzinnige vragen stellen
- eindeloos willen weten 'waarom'
- resultaten van rekenen blijven achter bij de rest van de vakken
- een goed gevoel voor vreemde talen hebben, maar die graag in de praktijk leren via conversatie
(liever dan uit een boekje)
- kennis op school niet letterlijk willen/kunnen reproduceren, maar liever creatief toepassen
- moeite hebben met structureren en organiseren
- een hekel hebben aan oefenen en herhalen
- dichtklappen of zenuwachtig worden bij feitelijke, gesloten vragen
- liever belevend lezen dan begrijpend lezen

Kenmerken op spiritueel gebied:
- eigen wijsheid, heel gericht de eigen weg volgen
- vol levenslust, heel blij en enthousiast kunnen zijn
- zeer hechten aan de waarheid
- gericht zijn op liefde en vrede
- diep nadenken over levensvragen
- sterke binding hebben met de natuur (planten, dieren)
- blijk geven van respect voor het leven en voor andere mensen
- wat tegenover elkaar staat tot harmonie (willen) brengen 'mediator'
Sommige kinderen geven blijk van paranormaal/spirituele kenmerken.
Deze kenmerken zijn niet karakteristiek,voor alle hoog ensitieve kinderen, maar kunnen bij enkele van hen wel overduidelijk aanwezig zijn:

geesten of entiteiten ervaren, communiceren met elfjes, kabouters enzovoort
- telepathische vermogens bezitten
- gebeurtenissen voorzien
- licht en kleuren, aura's  waarnemen
- herinneringen aan vorige levens hebben


Stoornissen in relatie tot hoog sensitiviteit
Soms is het overduidelijk dat een kind hoog sensitief is.
Veel vaker echter is er twijfel, vooral wanneer gedragskenmerken van het kind tevens doen denken aan een leer- of gedragsstoornis als ADHD, ADD, NLD of PDD-nos.

Dit overzicht is slechts indicatief en kan een psychologische diagnose niet vervangen.
Het is daarom raadzaam om bij twijfel meer deskundige hulp te zoeken ,
van een kinderpsycholoog, - orthopedagoog of - psychiater.

ADHD - ADHD betekent Attention - Deficit  Hyper activity Disorder,
oftewel aandachts tekort , hyperactiviteitstoornis.
Het aandachts tekort , slaat niet op onvoldoende aandacht krijgen.
Wel kan iemand met ADHD onvoldoende aandacht schenken aan zijn of haar omgeving.
Daardoor is het niet goed mogelijk om de aandacht bij één ding tegelijk te houden (concentratiegebrek). Een ADHD' er wordt snel afgeleid.
Een kind met ADHD vertoont vaak veel innerlijke onrust en spanning, welke zich uit in impulsief en druk gedrag.
Het kind kan moeilijk stilzitten, is altijd in beweging en ziet steeds weer nieuwe dingen om zich mee bezig te houden.
Het drukke gedrag is ondoordacht en onverwacht, en staat daarmee in groot contrast tot de neiging, 'diep na te denken alvorens te handelen' welke zo kenmerkend is voor hoog gevoeligheid.
Een kind met ADHD kan erg gevoelig zijn voor storende invloeden als harde geluiden, fel licht, een omgeving met veel mensen of kriebelende kleren.
Het raakt snel overprikkeld van dergelijke invloeden, reden waarom men vaak concludeert dat het kind waarschijnlijk hoog gevoelig is.
Een snelle overprikkeling is echter een duidelijk kenmerk van ADHD.
In tegenstelling tot een hoog gevoelig kind, zal het kind met ADHD echter niet goed kunnen waarnemen, wat met hem gebeurt en is moeilijk te corrigeren in zijn gedrag.
Het reageert ongenuanceerd of oppervlakkig op de vraag wat hij doet en waarom.
Een hoog gevoelig kind geeft duidelijk blijk van inzicht in de situatie en is in staat tot zelf
reflectie; het kan aangeven waarom hij doet wat hij doet, is goed te corrigeren of goed in staat om wenselijk gedrag aan te leren.


ADD- Dit is een aandachts stoornis, die gepaard gaat met onoplettendheid.

ADD kenmerkt zich door stoornissen in de voortdurende continue aandacht en in selectieve aandacht .De executieve functies en het werkgeheugen zijn gestoord.
Van alle stoornissen vertoont het beeld van ADD waarschijnlijk de meeste overeenkomsten met dat van hoog sensitiviteit.
Een kind met ADD is rustig, sociaal, gevoelig en betrokken.
Het blijft graag op de achtergrond, absorbeert veel informatie uit zijn directe omgeving en voelt zich dan snel overspoeld met indrukken.
Bovendien is hij gevoelig voor licht, geluid en geuren.
Het zou zo maar over een hoog sensitief kind kunnen gaan!
Kinderen met ADD hebben echter, in vergelijking tot hoog sensitieve kinderen, een minder goede controle op impulsen van binnenuit.
Het is vaak erg druk in hun hoofd, en hoewel ze uiterlijk vrij rustig overkomen hebben ze geen grip op al die onrustige gedachten.
Dit resulteert niet - zoals bij ADHD - in drukte en impulsiviteit, maar juist in een trage en apathische houding.
Ze dromen weg, instructies dringen niet door, ze lijken gewoon niet naar je te luisteren, je kunt ze niet  (meer) bereiken.
Ze voelen zich snel door jou onder druk gezet en ondernemen dan nauwelijks meer iets.
Kennis kunnen ze vaak goed opnemen en reproduceren.
Ze hebben echter moeite met verbanden leggen en kennis creatief toepassen, iets waar hoog gevoelige kinderen juist heel goed in zijn.
Ook missen ze het vermogen van een hoog gevoelig kind, om zich op een dieper niveau in zaken en in andere mensen in te leven, met name op momenten van spanning en stress.

 

PDD-nos - PDD-NOS - Is een ontwikkelingsstoornis.
Een kind met PDD-nos is erg vasthoudend in zijn gewoonten.
Hij raakt snel in paniek wanneer dingen anders gaan, iets wat zich meestal uit in plotselinge boze uitvallen en opstandig gedrag.
Ook hoog sensitieve kinderen hebben vaak moeite met veranderingen.
Zij staan echter open voor uitleg en correctie. In tegenstelling tot kinderen met PDD -nos ,
zijn zij in staat om vrij snel te leren hoe ze moeten omgaan met voor hen lastige situaties.
Nog een overeenkomst tussen PDD-nos en hoog gevoeligheid is de reactie op prikkels:
beide typen kinderen kunnen snel afgeleid zijn door bijvoorbeeld harde geluiden, kriebelende kleren en lichamelijke pijn.
Een kind met PDD-nos gaat hier echter op een zeer stereotiepe manier mee om: te heftig in relatie tot de situatie, gefixeerd en moeilijk bij te sturen.
Een hoog sensitief kind weet duidelijk aan te geven wat er gebeurt en waarom hij iets doet,
Hoog sensitieve kinderen zijn bovendien sociaal sterk ontwikkeld, terwijl kinderen met PDD-nos veelal moeite hebben, met sociale informatie, non-verbale communicatie en het leggen van contact.

 

Syndroom van Asperger -

In het algemeen heeft het Asperger syndroom AS  gemeen met autisme, dat er een speciaal type van communicatiegebrek en sociale ongerijmdheid is.
Mensen met het syndroom van Asperger hebben een betere communicatie , en taalgebruik en passen zich beter aan aan HUN omgeving.
Verbaal vaardig zijn is een overeenkomst tussen kinderen met het syndroom van Asperger,
en hoog sensitieve kinderen (met name wanneer zij een bovengemiddelde of hoge intelligentie hebben .
Bij hoog sensitieve kinderen is de intelligentie harmonischer ontwikkeld: zij leggen vlot verbinding met andere begrippen en laten een enorme diepgang zien.
Kinderen met Asperger weten vaak veel van één onderwerp, zoals computers of wiskunde, en kunnen daar helemaal in opgaan.
Beide typen kinderen kunnen eigenwijs en koppig zijn.
Bij het hoog gevoelige kind komt dit voort uit een gevoel voor rechtvaardigheid, een diep innerlijk weten en het doorzien van onecht gedrag bij mensen.
Kinderen met het syndroom van Asperger zijn daarentegen vaak koppig en vasthoudend , omdat ze bang zijn hun grip op de situatie te verliezen.
Ze hebben behoefte aan voorspelbare situaties en houden niet van veranderingen, omdat ze die niet goed binnen een bepaalde context kunnen plaatsen.

 

NLD

Kinderen met een non-verbale leerstoornis (NLD) hebben een sterke voorkeur voor informatie die ze kunnen horen en (na)vertellen.
Het aloude 'voorzingen' van de tafels door de juf werkte bij hen prima; leren uit een boek met veel plaatjes of via een druk computerscherm vinden ze lastig.
Ze zijn gericht op details en missen het grotere verband. Nieuwe dingen zijn daardoor beangstigend. Ze kunnen sociaal onhandig zijn omdat ze non-verbale signalen niet begrijpen.
Kinderen met NLD kunnen zich, net als hoog sensitieve kinderen, goed uitdrukken en komen erg wijs over.
Er zit echter een duidelijk verschil in begrips- en voorstellingsvermogen.
Kinderen met NLD hebben moeite om zaken te interpreteren, de context ontgaat hen.
Ze kunnen bovendien erg gefrustreerd raken van creatieve opdrachten, waarbij ze zelf iets mogen bedenken.
Beide aspecten zijn juist kwaliteiten van hoog sensitieve kinderen, die vaak contextgericht en creatief zijn.
Kinderen met NLD zijn erg gericht op hun omgeving, voelen stemmingen bij mensen aan en kunnen hun eigen gevoelens goed interpreteren.
Deze aspecten vinden we ook bij hoog sensitieve kinderen.
Ook kunnen beide typen kinderen snel overprikkeld zijn.
Bij hoog gevoelige kinderen komt dit door een tijdelijke overvloed aan indrukken, waarvoor ze zich even willen afsluiten.
Bij kinderen met NLD ligt er veel meer een schrikreactie aan hun overprikkeling ten grondslag:
doordat ze de situatie niet kunnen inschatten, context missen en niet weten hoe ze moeten anticiperen,
verliezen ze het overzicht en raken in paniek.


Hoogbegaafdheid in relatie tot hoog sensitiviteit
Lange tijd werd hoogbegaafdheid vooral gedefinieerd in termen van cognitieve intelligentie.
Een kind gold als hoogbegaafd wanneer het een hoog IQ >130), had en sterk gemotiveerd was tot het leveren van prestaties.
Door die hoge gevoeligheid blijken zij vaak eerder creatief dan prestatiegericht.
Een creativiteit die bij velen, zo ontdekte Aron, moeizaam tot uitdrukking komt , omdat zij overweldigd worden door indrukken en emoties.
Inmiddels verandert er veel rond de definiëring en interpretatie van hoogbegaafdheid.
Irvine bracht een duidelijk onderscheid aan tussen hoog intelligente en hoogbegaafde leerlingen.

Hoog intelligente leerling:
is ervaren in het van buiten leren, is oplettend in de klas,
houdt van logica en heeft goede ideeën, werkt hard, presteert bovengemiddeld,
leert gemakkelijk en houdt van school.

Hoogbegaafde leerling:
Heeft altijd vragen en is zeer nieuwsgierig, houdt van complexiteit, probeert vooral veel uit,
stelt alles ter discussie, presteert vaak gemiddeld of zelfs beneden gemiddeld, is vaak een eenling, laat sterke gevoelens en opinies zien, leidt antwoorden af uit de context, is hoogst zelfkritisch en houdt van leren.


Dat hoogbegaafdheid is meer is dan het leveren van uitmuntende prestaties.
Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan.
Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard.
Een sensitief en emotioneel mens, intens levend.
Hij of zij schept plezier in creëren.
Velen erkennen inmiddels dat hoogbegaafdheid en hoog gevoeligheid vaak (dus niet altijd) samengaan.


Kwaliteiten van hoogbegaafde/hoog sensitieve kinderen zijn onder meer: een grote sociale opmerkzaamheid, empathie , creatief, oplossingsgericht en autonoom.


Mogelijke valkuilen zijn voor deze kinderen: hun talloze angstgedachten,
hun neiging om niet te willen opvallen en niet anders te willen zijn ,waardoor ze vaak onderpresteren, hun grote behoefte aan een goede 'sfeer' in de klas waardoor ze grote moeite met een enigszins strenge leerkracht kunnen hebben en niet naar school willen. en hun beeldende wijze van informatieverwerking (waardoor ze niet vanzelfsprekend volgordelijk en gestructureerd werken,en snel achter kunnen raken met de lesstof.


'Het hoog gevoelige hoogbegaafde kind is vooral sociaal slim'.
Er zijn uiteraard kinderen die zowel SI... hoog  sensitief als  hoog HS  begaafd zijn.